دكتر كريم مجتهدي، استاد فلسفه دانشگاه تهران، گفت: متاسفانه انديشمندان ما نه سنت خود را درست تعريف كردند و نه تجدد را. در عرض حدود صدسالي هم كه از طرح اين مقوله گذشته است، اگر سنت و تجدد به درستي درك مي شدند، شايد تقابل اين دو آنقدر حاد به نظر نمي رسيد.

به گزارش مهر، استاد فلسفه دانشگاه تهران در گفت وگو با ماهنامه «زمانه» افزود: جهاني شدن به شكل غيرمنصفانه كنوني چندان پايدار نخواهد بود و روزي هويت هاي ملي دوباره سر بر مي آورند. تاريخ را هويت ها مي سازند و از آنجا كه تاريخ بدون پايان است، هويت ها نيز زدودني نيستند. تاريخ پايان ندارد و از اين رو نمي توان با قاطعيت گفت كه پديده اي هميشگي مي ماند؛ همانطور كه سران شوروي سابق براي يكسان سازي فرهنگي تلاش كردند اما در نهايت اين قوميت ها و اقليت ها بودند كه سربرآوردند و سبب فروپاشي آن حكومت شدند.

وي با تاكيد بر اينكه آنچه از غرب به سمت ما سرازير شده است فرهنگ نيست، بلكه فقط تهاجم در عرصه هاي گوناگون اقتصادي، اخلاقي و اجتماعي است، افزود: بحران هويتي كه امروز در ايران وجود دارد ريشه در تهاجم فرهنگي غرب دارد؛ جامعه ايراني با ورود فرهنگ غرب با تحولات عمده اي رو به رو شد و به واقع تا حدودي خود باخته گرديد؛ يعني اعتماد و باور دروني اش متزلزل شد. در مقابل اين احساس، عده اي به دنبال چرايي اين مسئله افتادند و گروهي از آنها اين عقب ماندگي را ناشي از ضعف هاي فرهنگ سنتي ما دانستند و بدين صورت، مسئله تقابل سنت و تجدد مطرح شد، اما مسائل مربوط به سنت و تجدد به درستي درك نشدند.

پيش از پيروزي انقلاب اسلامي، جامعه ما با نوعي بحران هويت و باستان پرستي مواجه بود اما با پيروزي انقلاب، اين مسئله تا حدودي متعادل شد و بسياري از ارزش هاي كاذب از بين رفت و به نوعي بازگشت به خود روي داد. با اين حال براي درك اين مسئله كه تا چه حد هويت جديد در جوانان ايران شكل گرفته است نيازمند گذشت زمانيم.

سنت را نبايد مضمحل شده تعريف كرد، بلكه آن همان ريشه و اصالت ماست. تجدد هم دانش و آگاهي ما نسبت به مسائل است؛ بنابراين در هر دو مورد بايد با مرعوبيت مبارزه كنيم؛ نبايد نه در گذشته اي موهوم زنداني شد و نه در تجددي غير اصيل، كاذب و وارداتي اسير گرديد و در مقابل آن اراده خود را از دست داد.

مجتهدي فرهنگ سنتي بسيار غني ايراني را تكيه گاهي براي مواجهه با تهاجم غرب دانست و تاكيد كرد: در درجه اول و با نگاهي مثبت بايد اطلاعات دقيقي از سنت هاي خودمان داشته باشيم و آن را ارزيابي كنيم تا بتوانيم جنبه هاي واقعاً مثبت آن را به دست آوريم، پس از آن در برابر فرهنگ غربي، كه كاملاً تهاجمي است، موضع گيري نماييم. اگر با احتياط و به درستي و با نگاه مثبت، مسئله سنت و تجدد را طرح كنيم شايد بتوانيم سنت خود را حفظ نماييم و به اصطلاح آن را از ريشه برويانيم.