بسم الله الرحمن الرحيم

 

گزارش " مطالعة راهبردي در مواجهه فرهنگي جمهوری اسلامی ایران با پديدة جهانی شدن"، مرحله اول از "پژوهش ملي ايران و جهاني شدن" مي باشد كه در سال 1385 شمسي به سفارش شوراي عالي انقلاب فرهنگي توسط پژوهشـگاه علــوم انسـانی و مـطــالـعـات فرهنگی به اتمام رسيده است.

گزارش فوق در يك پيشگفتار و چهار بخش به دنبال يافتن پاسخ پرسش هاي زير مي باشد:

1)   پديدة جهاني شدن در بعد فرهنگي چيست و ابعاد، مولفه ها و پيامدهاي آن كدامند؟

2)   جهاني شدن در بعد فرهنگي چه تهديدها و فرصت هايي را براي جمهوري اسلامي ايران در پي دارد؟

3)   سياست هاي فرهنگي كشور در شرايط جهاني شدن چه بايد باشد؟

بخش ها و فصول پژوهش بر پايه پاسخ دادن به اين پرسش ها تنظيم شده اند. چنانكه بخش اول و دوم به پرسش اول، بخش سوم به پرسش دوم و بخش چهارم به پرسش سوم باز مي گردند.

بخش اول پژوهش:

در بخش اول پژوهش، پديدة جهاني شدن به عنوان پديده اي چند بعدي، ناتمام، پيچيده و متعلق به دوران مُدرن با ارزش هايي برخاسته از دوران موسوم به روشنگري اروپا در سدة هجدهم ميلادي تبيين مي گردد. نيز مشخص مي شود كه جهاني شدن داراي دو بُعد فرايندي / پروژه اي بودن است و در تفسير آن، چهار رويكرد مختلف فكري به قرار زير موجودند: 1) رويكرد عينيت گرا – فرايندي ؛ 2) رويكرد ايدئولژيك - پروژه اي؛ 3) رويكرد انتقادي؛ 4) رويكرد جامع نگر.

تحقیق پس از تشریح رویکردهای فوق وارد تبيين ابعاد مختلف جهاني شدن در حوزه هاي اقتصاد، سياست، فرهنگ و مناسبات متقابل ميان آنها با يكديگر مي گردد تا از اين رهگذر به مهم ترين مولفه هاي جهاني شدن در حوزة فرهنگ اشاره نمايد كه عبارتند از: 1) سكولاريسم؛ 2) علم زدگي ( سيانتيسم )؛ 3) ليبراليسم و دموكراسي؛ 4) پلوراليسم؛ 5) ايجاد هويت جعلي از طريق تضعيف و از ميان بردن هويت هاي ملي و ديني.

آخرين مبحث بخش اول به پيامدهاي جهاني شدن اختصاص دارد. اين پيامدها بر پاية ديدگاه جامع نگر، در چهار دستة 1) فرهنگي و اجتماعي، 2) علمي و فناوري، 3) اقتصادي و 4) سياسي و امنيتي ارائه شده اند. در هر دسته پيامدهاي مثبت و منفي جهاني شدن در هر يك از دو بعد فرايندي / پروژه اي آن مورد بررسي قرار گرفته است.

بخش دوم پژوهش

بخش دوم پژوهش تحت عنوان: " ايران و جهاني شدن فرهنگ " در دو فصل تنظيم شده است. در فصل اول به بررسي فرهنگ و مولفه هاي آن و در فصل دوم به بررسي هويت و مولفه هاي آن مي پردازد.

بخش سوم پژوهش:

بخش سوم پژوهش با عنوان مواجهه با جهاني شدن: نقاط قوت و ضعف، تهديد و فرصت؛ در دو فصل تنظيم شده است. در اين فصول به ترتيب 1) نقاط قوت و ضعف و 2) موارد فرصت و تهديد مورد بررسي قرار مي گيرند. ابتدا چهار گونه مواجهه به جهاني شدن فرهنگي به قرار زير شناسايي مي گردند: 1) مواجهة اجتماعي - فرهنگي؛ 2) مواجهة فكري - عقيدتي؛ 3) مواجهة سياسي - امنيتي؛ 4) مواجهة معطوف به موقعيت ها.

سپس در فصل اول بر اساس فرمول SWOT به تشريح نقاط قوت و ضعف جمهوري اسلامي ايران و نيز فرصت و تهديد هاي جهاني سازي فرهنگي پرداخته مي شود. نقاط قوت در دو بعد الف) فرهنگي و ديني و ب) منابع طبيعي مجموعاً در 9 بند مورد توجه قرار گرفته است. که در عرصه های  فرهنگي و ديني؛ منابع طبيعي ؛ فرهنگي؛ فكري و ديني؛ علمي؛ مديريتي؛ اقتصادي؛ سياسي و اجتماعي؛ تهديد هاي جهاني شدن؛ فرهنگي – اجتماعي؛ فكري و ديني؛ علمي؛ سياسي و امنيتي؛ تهديدهاي مربوط به موقعيت ها مورد بررسی قرار می گیرند.

بخش چهارم پژوهش:

بخش چهارم و نهايي پژوهش به ارائة سياست هاي جمهوري اسلامي ايران در مواجهه با تهديدها و فرصت هاي جهاني سازي اختصاص دارد. اين بخش در چهار فصل به ترتيب به اين مباحث مي پردازد:

فصل اول - اهداف، نگرش كلي و سياست ها

فصل دوم - سياست هاي راهبردي جمهوري اسلامي ايران در قبال جهاني شدن

فصل سوم - سياست هاي جمهوري اسلامي ايران در برابر تهديدها

فصل چهارم - سياست هاي جمهوري اسلامي ايران در بهره برداري از فرصت ها

 

"محققان ارجمند جهت کسب اطلاعات بیشتر از طریق نشانی"  globalization@ihcs.ac.ir " مکاتبه نمایند. "

 منبع : بانك مقالات جهاني شدن