دکتر مهدی گلشنی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئيس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در گفتگو با خبرنگار گروه دين و انديشه "مهر" يادآورشد: فرهنگ دينی فرهنگی است که پشتوانه آن جهان بينی دينی خواهد بود و جهان بينی، آن نگرشی است که تکليف ما را نسبت به همه چيز معين کرده و در واقع روش و منش زندگی را تعيين می کند. از اين رو فرهنگ دينی مبتنی بر جهان بينی دينی است.

وی در مورد ترکيب دو واژه دين و فرهنگ گفت: فرهنگ می تواند مآخذ مختلفی از جمله سنتها داشته باشد، اما ريشه های فرهنگ دينی در دين هستند. در اين رابطه اگر در بررسی رفتار افراد، واسطه ها را حذف کنيم تا ريشه های تصميم گيری های افراد را ببينيم  متوجه می شويم که ريشه های برخی منشها و رفتارهای انسان به دستورات دينی بازمی گردند.

رئيس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی تصريح کرد: ممکن است اين ريشه ها در ظاهر مشهود نباشند اما در ذهن افراد ريشه در دين دارند. در بسياری از موارد نيز رفتار انسان در موقعيتهای مختلف متأثر از علم، هنر، تاريخ و سنتها است.

دکتر گلشنی در ادامه با تأکيد بر اينکه فرهنگ دينی، فرهنگی پويا بوده و ايستا نيست، افزود: اگر گاهی اين فرهنگ ايستا به نظر می رسد به اين دليل است که مطابق دستورات دين عمل نمی شود، اما بدون هيچ ترديدی بايد گفت فرهنگ دينی به طور ذاتی پويا است و جمود و سکون بر خلاف باطن دين است .

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکيد بر نقش سازنده فرهنگ دينی در سطح جامعه، يادآورشد: اگر جامعه ای درصدد ترک برخی از مسائل بر آيد، مسائل و موضوعاتی که ريشه در دين دارند آخرين مسائلی هستند که ترک می شوند چون عميق تر رسوخ کرده اند .

وی افزود: فرهنگ جامعه ما متأثر از موضوعات و محيطهای مختلف است، اما ريشه های فرهنگ دينی درجامعه سست و رقيق شده است . بی نظمی بر موضوعات رايج در زندگی امروزحاکم است و در زندگی و برنامه ريزيهای علمی، نظم حاکم نيست، در حالی که در قرآن کريم بر اين نکته تأکيد شده و خداوند جهان را از روی نظم آفريد و انسانها نبايد اين توازن را به هم بزنند.

دکتر گلشنی با تأکيد بر نقش اخلاق در دين، گفت: اخلاقی که ريشه در دين دارد بسيار مؤثر واقع می شود. در بسياری از جوامع امروزی، اخلاق جنبه روبنايی دارد و ارزشهای اخلاقی  براحتی قربانی موضوعات ديگر می شوند.

وی افزود: در جامعه ما فرهنگ دينی به ظاهر رايج است، اما در باطن ريشه های اين فرهنگ به دليل هجومهايی که از اطراف

ريشه های فرهنگ دينی  سست و اصالت آن سطحی شده است

وارد آمده، سست شده و اصالت خود را آنگونه که بايد حفظ نکرده و يا سطحی شده است . بسياری از خصوصياتی که می توانند به توفيق جامعه کمک کنند و در پيشبرد و توسعه واقعی آن مؤثر باشند، از دين بر آمده اند، اما متأسفانه آن جنبه ها را فراموش کرده ايم و در اغلب جنبه های علمی و جنبه های روزمره زندگی تابع مد و جريانهايی هستيم که از بيرون به ما تزريق می شوند .

به گزارش خبرنگار گروه دين و انديشه "مهر"، رئيس پژوهشگاه علوم انسانی در مورد دلايل جمود وسکون فرهنگ دينی در عصر حاضر گفت: علمای حوزوی و دانشمندان غيرحوزوی در اين راستا وظايف خود را بخوبی انجام نداده اند و آن بخش از دين را که باعث نشاط دينی در عرصه اجتماعی می شود به اندازه کافی به جامعه معرفی نکرده اند . تغيير فرهنگ جامعه به عهده علما و طبقه تحصيل کرده است اما اين گروهها در جامعه ما به اندازه ای که بايد دغدغه فرهنگی  نداشته اند.

دکتر گلشنی تصريح کرد: زنده بودن و پويايی جامعه مستلزم هوشيار بودن افراد است اما من اين هوشياری را در طبقه تحصيل کرده نمی بينم . البته نبايد انتظار داشت که همه مردم متوجه ابعاد مختلف موضوعات رايج باشند اما آنان که می فهمند بر دنيا چه می گذرد موظف هستند جامعه، سياستگذاران و کارگزاران حکومتی را از فرصتها و تهديدها مطلع و آگاه سازند.

وی با تأکيد بر اينکه مسئولان بايد به وظيفه خود را در اين زمينه آگاه باشند و مسائل روز را در حوزه های اقتصادی ، سياسی، اجتماعی، فرهنگی و علمی تحليل کنند، گفت: اين گروه می بايست مردم را نسبت به آنچه در دنيا می گذرد آگاه کنند تا مردم و دولت بر اساس اين آگاهيها تصميمات خود را اتخاذ کنند. از اين جهت هوشياری عامه مردم بر آنچه که در مملکت می گذرد بسيار مؤثر است و در  اين هوشياری نقش عمده بر عهده فرهيختگان جامعه است .

فرهنگ دينی در افکار عمومی رسوخ بسياری دارد چرا که دين در جامعه بخوبی نفوذ کرده است، اما بايد انحرافات و اشتباهات موجود در آن را تصحيح کرد

دکتر گلشنی در مورد جايگاه فرهنگ دينی در افکار عمومی جامعه گفت: فرهنگ دينی در افکار عمومی رسوخ بسياری دارد چرا که دين در جامعه بخوبی نفوذ کرده است، اما بايد انحرافات و اشتباهات موجود در آن را تصحيح کرد. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: مشکل فعلی ما رسوخ فرهنگ دينی نيست اما گاهی ديده می شود انحرافاتی بر اين فرهنگ وارد شده است که سکون و جمود را موجب می شود. نفوذ فرهنگ دينی در گذشته عميقتر به نظر می رسيد، اگر چه در شرايط امروزی هم می توان تا حدی نفوذ اين فرهنگ را در جامعه مشاهده کرد اما لازم است در اين راستا از فرصت ها و موقعيت های موجود بهتر استفاده شود تا جامعه هم از لحاظ اخلاقی به روشنگری برسد و هم در برنامه ريزيهای خود و در تعيين وظايف و اولويتهای جامعه از اين فرهنگ بهره ببرد.

وی در ادامه با تأکيد بر رسوخ فرهنگ دينی در سطح جامعه، ضعفهای موجود را يادآور شد و افزود: اين فرهنگ با انحرافاتی همراه است و از آن بدرستی استفاده نمی شود. دراين رابطه وظيفه اصلی بر عهده مسئولان فرهنگی و دينی جامعه است تا به  ارشاد جامعه بپردازند و اقشار مختلف جامعه را به علم ، دين و فرهنگ ترغيب کنند ، چرا که در اين دنيای مملو از رقابت همواره بايد در انديشه خودباوری و پيشرفت باشيم ، جنبه های مهم دين بر افکار حاکم نيست و دين با آنکه در افکار عمومی وجود دارد اما بسيار سطحی شده است.

وی با تأکيد بر اينکه دين با فعاليتهای اجتماعی  و پيشرفت منافاتی ندارد، گفت: دين باوری هيچ منافاتی با استفاده از امکانات وفن

دين با فعاليتهای اجتماعی و پيشرفت منافاتی ندارد

آوريهای روز ندارد . آنچه که به عنوان پرهيز از دين از بيرون به جامعه تزريق می شود بهترين راه سلطه بر کشورهای اسلامی است، به اين معنا که سست کردن ريشه های دين زمينه های لازم برای سلطه بر کشورهای اسلامی را فراهم می آورد، اما اگر دين نقش حقيقی خود را ايفا کند جامعه اسلامی بايد به روز زنده و پويا باشد و حداکثر خودکفايی و خود اتکايی را داشته باشد .

شناخت انحرافهای موجود در فرهنگ دينی و تبيين راه اصلاح آنها از راهکارهای رفع ضعفهای موجود است

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد راهکارهای ارتقاء فرهنگ دينی در سطح جامعه ، با اعلام اينکه دو اقدام عمده در اين راستا وجود دارند، شناخت انحرافهای موجود در اين فرهنگ و تبيين روشهای اصلاح آنها از طريق کتابها و رسانه ها را راهکارهای موجود برای رفع ضعفهای فعلی اعلام کرد.

وی افزود: در حال حاضر امکانات مناسبی وجود دارند اما از اين امکانات در جهت توليدات فرهنگی به نحو مطلوب استفاده نمی کنيم . کتابهای بسياری در راستای دوری از دين و فرهنگ اسلامی ترجمه می شوند اما تعداد کتابهايی که پيرامون تفکر اخلاقی و دينی ترجمه می شوند بسيار کم هستند. علما و دانشمندان موظف هستند که تفکر مردم را اصلاح کنند.

دکتر گلشنی تصريح کرد: مسئله تبليغ و تصحيح افکار جوانان و عامه مردم راههای مشخصی دارد و در راه اين تعليم بايد مقدماتی فراهم شود. چرا که به يکباره نمی توان يک غذای سنگين معنوی يا علمی را بدون زمينه های قبلی به کسی خوراند. به همين دليل وجود کتاب برای همه مقاطع سنی و همه اقشار جامعه اعم از دانشگاهيان و عامه مردم الزامی است . اين کتب بايد به زبانی پرجاذبه نوشته شوند و به شيوه ای عالمانه نکات اصلی فرهنگی را بيان کنند. ما کمتر رمان يا کتاب طنزی داشته ايم که علاوه بر سرگرمی نکات عميق داشته باشند، اگر هم نکاتی در اين آثار به چشم بخورند چندان تأثير گذار نخواهند بود.

وی در مورد فعاليتهايی که تاکنون در راستای گسترش فرهنگ دينی انجام شده اند، گفت: بسياری از مؤسسات دولتی و غير دولتی در رابطه با گسترش فرهنگ دينی فعاليتهايی را انجام داده اند اما اين خدمتها در حد مطلوب نيستند. ما امکانات بسياری داريم و از لحاظ فلسفی بسيار غنی هستيم اما نبود زمينه های لازم باعث شده است که استعدادهای موجود شکوفا نشوند. فعاليتهای بسياری انجام گرفته اند اما اين فعاليتها درحد استعداد مملکت ما نبوده اند و مسئولان درعلاج مشکل سست بودن فرهنگ و ناهنجاری فرهنگی به حد کافی توجه نداشته اند و چون آگاهی دقيقی از ميزان مشکلات وجود نداشته اقدامات لازم هم صورت نگرفته اند.

دکتر گلشنی نقطه حرکت فعاليتهای فرهنگی و دينی را شناسايی صحيح از وضعيت فرهنگی کشور اعلام کرد و گفت: پژوشهای صورت گرفته تحليل جامعی از فرهنگ موجود ارائه نداده اند، در صورتيکه لازم است تحليلهای عميقی صورت گيرند تا از تفکرات ، اولويتها و دغدغه های جوانان مطلع شويم و برای تغييرنگرشهای نادرست آنان برنامه ريزی درستی داشته باشيم.

وی تصريح کرد: بنابراين در مرحل اول شناخت درست و در مرحله دوم برنامه ريزی کلی برای تعيين اولويت های فرهنگی و حرکت به سوی اهداف قرار دارد و در اين رابطه بايد بدانيم که چگونه از فرصتهای موجود استفاده کنيم تا به چالشها پاسخ دهيم، اين امر نياز به يک استراتژی جامع الاطراف دارد.

شورای عالی انقلاب فرهنگی در راستای گسترش فرهنگ دينی در سطح جامعه طرحهای متعددی ارائه کرده است

دکتر گلشنی در مورد برنامه های شورای عالی انقلاب فرهنگی در راستای گسترش فرهنگ دينی در سطح جامعه گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی در اين راستا طرحهای خوبی از جمله طرح جهانی شدن و فرهنگ را ارائه کرده است که هر يک از اين طرحها به نوبه خود می توانند نقطه حرکت خوبی برای جريان گسترش فرهنگ دينی باشند . شورا طرحهای مورد نظر را تهيه کرده و به مراکز مختلف و ارگانها می فرستد.

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکيد کرد: اگر چه شورا در اين راستا عملکرد خوبی داشته است اما بايد در شناخت وضعيت فعلی و اولويتهای برنامه ريزی برای آينده، نگاهی ريزبينانه تر و عميق تر داشته باشد. شورا بايد بسياری از فعاليتها را کنار گذاشته و به برخی مسائل اساسی فرهنگی بپردازد تا از وضع فرهنگی حاکم بر جامعه و در ميان اقشار مختلف، اعم از روشنفکر، عامه و کارگزاران حکومتی، آگاهی کافی را داشته باشد.